Làng nghề Ủ ấm Sơn Vi

Trong 5 làng nghề hiện nay ở Phú Thọ, làng nghề ủ ấm Sơn Vi có lẽ là làng nghề cổ và độc đáo nhất, nhưng cũng là làng nghề đang gặp nhiều khó khăn nhất của tỉnh Phú Thọ. Chúng ta cùng về thăm làng nghề làm ấm ủ này một lần nhé.

Làm ủ ấm ở Sơn Vy (Ảnh Internet)

Sơn Vi (Lâm Thao – Phú Thọ) là một xã nhỏ thuần nông có khoảng hơn 2.000 hộ dân, ngoài sản xuất nông nghiệp, người dân ở đây còn có thêm nhiều nghề phụ như: làm đũa sơn, thêu ren, dệt thảm, tranh sơn mài, làm chăn bông, dệt vải…, Sơn Vi còn có nghề làm ấm ủ truyền thống một thời thịnh vượng đã đem lại sự phồn vinh cũng như tiếng tăm cho cả một địa phương. Nhưng đến nay nghề làm ấm ủ đang bị mai một dần đi, từ chỗ có gần nghìn hộ (những năm 1990) nay chỉ còn không đến chục hộ, sản phẩm đang bế tắc bởi đầu ra, thu nhập của người lao động thấp, đó là lý do khiến người dân Sơn Vi chia tay không hề luyến tiếc với nghề truyền thống của mình, họ không sống nổi với nghề…

Nghề làm ấm ủ duy nhất chỉ có và nổi tiếng ở Sơn Vi, tuy rằng ấm ủ được sản xuất thủ công và khá giản đơn. Từ nứa (làm nan), rơm, bông, vải vụn (làm lõi ấm), ván xoan mỏng (làm đáy) và sơn gắn, sơn quang dầu để trang trí… cái ấm ủ là hiện thân của sự thanh sơ, chân chất mộc mạc nhưng cũng rất cao sang trong mỗi cuộc hội hè lễ tết ở làng quê. Nếu xét về nguyên vật liệu, giá thành thì cái ấm ủ chẳng “đáng” gì (chỉ năm nghìn đến bảy nghìn đồng/cái), có lẽ cái ấm ủ chỉ trở nên nổi tiếng bởi người ta tính đến cái công lao động cần mẫn và âm thầm của người thợ. Quy trình làm ấm ủ gian nan và “dài hơi” nhất là lúc làm nan, người thợ lấy nứa cạo sạch tinh, cắt ngắn theo kích cỡ, đem phơi khô vài nắng sau đó đem luộc lên, phơi lại rồi bó vào từng bó, đến lúc đem ra làm lại phải ngâm nước cho mềm nan… chính vì làm kỹ như vậy nên phần nan hạn chế được mối mọt và giòn gãy, cái ấm ủ rất bền.

Trước đây thợ làm ấm lùng sục khắp nơi mua nứa, chợ Tứ Xã (Lâm Thao) có lúc nứa chất đống như rừng, người ta chỉ việc tới mua về. Bây giờ cùng với sự đi xuống của làng nghề, chẳng còn ai đi bán nữa. Nghề làm ấm ủ mặc dù tận dụng được tối đa sức lao động và những thời gian rỗi rãi, nông nhàn, nhưng vì đầu ra ngày một khó khăn, sản phẩm làm ra không tiêu thụ được, ngày công của người lao động cực kỳ rẻ mạt, người ta muốn chung thuỷ với nghề có lẽ cũng không được nữa.

Người dân Sơn Vi dần dần bỏ nghề truyền thống làm ấm ủ, họ bung ra làm nhiều nghề khác nhau để kiếm sống, nhiều người vẫn làm ruộng, nhiều người rời làng đi kiếm ăn ở nơi xa. Cái ấm ủ cổ truyền dần dần bị cái ấm ủ “cách tân” lấn lướt, người dân các tỉnh khác sau một thời gian thấy vắng mặt cái ấm ủ truyền thống Sơn Vi đã bắt đầu chuộng hơn các loại ấm ủ sơn mài, vỏ quả dừa, gỗ tiện… của Nam Định, Thạch Thất (Hà Tây cũ) và các tỉnh khác phía Nam. Làng nghề Sơn Vi đang chìm dần và có nguy cơ sẽ biến mất, làng nghề đang thoi thóp tồn tại với hơn chục hộ làm ấm, không khí làng nghề không còn được như xưa.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều người dân Sơn Vi bây giờ đang nghĩ cách để bảo tồn làng nghề truyền thống này cho quê hương. Ông Triệu Văn Tơ – Chủ tịch Hội Nông dân xã Sơn Vi cho biết thêm: “Nghề làm ấm có khả năng khôi phục lại được nếu xã lo được đầu ra cho sản phẩm, bán sản phẩm được cho người nông dân, việc khuyến khích các hộ làm trở lại không khó lắm. Hiện xã đang có chủ trương liên hệ với nhiều đại lý ở các thành phố, thị trấn, ở các tỉnh lân cận đồng thời đặt vấn đề với các cơ sở sản xuất đồ sành xứ (ấm, chén…) để bán kèm giúp người nông dân, nếu được như vậy thì cũng thật có hy vọng cho các thợ thủ công, cho sự sống lại của làng nghề này“.

Hi vọng một ngày không xa, Sơn Vi sẽ tìm được con đường đi mới cho mình, những chiếc bình ủ ấm lại có mặt trên mọi miền tổ quốc

Nhắn gửi bạn đọc

Để có được nội dung ngày càng phong phú hơn cho PhuTho24h, Ban Quản Trị rất mong nhận được những bài viết của các độc giả. Các bài viết xin vui lòng gửi về email: info@phutho24h.vn . Hoặc quý độc giả có thể đăng ký thành viên để có thể gửi bài viết trực tiếp trên website. Xin chân thành cảm ơn!

Để lại một bình luận:

Be the First to Comment!

avatar
  Subscribe  
Notify of